Skala Apgar – dlaczego badanie noworodka jest tak ważne

Pozwala ocenić stan dziecka po porodzie i w razie potrzeby podjąć natychmiastową interwencję medyczną. W skali Apgar ocenia się oddech, tętno, kolor skóry, napięcie mięśniowe i reakcję na bodźce. Jeśli wyniki są złe, badanie powtarza się nawet kilkukrotnie.

Skala Apgar została opracowana w 1952 roku przez amerykańską lekarkę Virginię Apgar. Po zaprezentowaniu na spotkaniu anestezjologów Uniwersytetu Columbia, skala ta została oficjalnie wprowadzona do użytku w roku 1953 i do dziś jest stosowana przez lekarzy z wielu krajów na całym świecie.

Po co punktować noworodka

Dzięki skali Apgar lekarze mogą ocenić zdolność noworodka do czynności życiowych. Badania wykonuje się od razu po porodzie – zaraz po przecięciu pępowiny. Sprawdzeniu podlega koloryt skóry, puls na minutę, reakcja na bodźce, napięcie mięśni oraz oddech. Według określonych kryteriów noworodek otrzymuje od 0 do 10 punktów. Choć 10 punktów w skali Apgar nie stanowi gwarancji prawidłowego rozwoju w przyszłości, dla lekarzy stanowi ważną, wstępną ocenę stanu zdrowia dziecka po porodzie.

Na podstawie skali Apgar lekarze decydują, czy noworodek wymaga pomocy medycznej, czy może zostać bezpiecznie podany mamie. Za stan dobry uznawane jest od 8 do 10 punktów. Za średni – od 4 do 7. Jeśli natomiast dziecko otrzymało mniej niż 4 punkty w skali Apgar, stwierdza się zamartwicę wymagająca natychmiastowej interwencji lekarskiej.

Powtórka z badania

Stan dziecka, które urodzi się z poważnymi brakami w podstawowych funkcjach życiowych, może się szybko poprawić – nawet z minuty na minutę. Dlatego badania należy powtórzyć. Zaleca się co najmniej dwukrotne wykonanie badania – w pierwszej i piątej minucie życia dziecka. Czasem badanie ponawia się po kolejnych 10-15 minutach – dotyczy to noworodków urodzonych z zaburzonymi funkcjami życiowymi – w celu sprawdzenia, czy stan dziecka się poprawia, czy pogarsza. W każdej z pięciu kategorii maluch uzyskuje punkty od 0 do 2. Przy czym 0 oznacza wynik niski, 1 – średni, a 2 – optymalny.

Ocena w skali Apgar – oddech i tętno

Najważniejszym parametrem ocenianym przez lekarzy jest oddech noworodka. Maksymalną liczbę punktów uzyska dziecko, które po porodzie głośno płacze lub krzyczy. Jeśli jego oddech jest płytki lub słaby, uzyska 1 punkt w skali Apgar. Brak oddechu to najniższy wynik – aby nie doszło do zatrzymania akcji serca, konieczna jest jak najszybsza interwencja lekarska. Zaburzenia wyrównuje się zwykle poprzez podanie tlenu.

Tętno dziecka po porodzie zwykle gwałtownie przyspiesza – do 160-180 uderzeń na minutę. Taki wynik dostanie maksymalną punktację w skali Apgar. Jeśli puls wynosi mniej niż 80 uderzeń na minutę, konieczne może być wykonanie masażu serca. Brak pulsu wymaga rozpoczęcia akcji reanimacyjnej.

Kolor skóry, napięcie mięśniowe i reakcje na bodźce

Zabarwienie skóry świadczy o ilości tlenu we krwi. Maksymalną liczbę punktów dostanie noworodek zaróżowiony na całym ciele. Jeden punkt otrzyma, jeśli jego tułów jest różowy, a kończyny sine. Jeśli natomiast całe jego ciało jest blade lub sine, uzyska 0 punktów w skali Apgar.

Prawidłowe napięcie mięśniowe stwierdza się, gdy noworodek przyjmuje tzw. ułożenie zgięciowe. Jeśli wszystkie kończyny są zgięte w stawach, a maluch stawia opór przy próbie prostowania kończyn, otrzyma 2 punkty w skali Apgar. Jeśli wykonuje nimi tylko słabe, nieznaczne ruchy, uzyska 1 punkt – taki stan może świadczyć o osłabieniu napięcia mięśniowego. Ciało wiotkie i brak ruchów to 0 punktów – może być spowodowane niedotlenieniem lub chorobą neurologiczną.

Ważna jest również reakcja na bodźce. Do nosa noworodka w celu odessania resztek śluzu wkłada się cienki cewnik. Jeśli reaguje na niego kichaniem, kaszlem lub płaczem, otrzyma maksymalną liczbę punktów. Jeśli na jego twarzy pojawi się tylko słaby grymas, uzyska 1 punkt. Brak reakcji to 0 punktów w skali Apgar.